:برايم نوشت
حتي در غرفه هايي که لوازم يدکي الکتريکي مي فروشند
که برخي از نوگرايان از آنها - - به عنوان جواهر استفاده مي کند
در موسيقي متنش که توکيو نام دارد حس ويژه ايست
که نادر بودنش در اروپا .مرا به يک تبعيد شنيداري واقعي محکوم مي کند
.منظورم موسيقي بازي هاي ويدئوييست
.سر ميزها پخش مي شوند .مي تواني بنوشي، غذا بخوري و به بازي ادامه دهي
.به خيابان هم راه مي يابند
با شنيدنشان مي تواني .به کمک حافظه ات بازي کني
من تولد اين بازي ها را در ژاپن ديدم
،و بعد دوباره در تمام دنيا ملاقاتشان کردم .اما يک چيز درشان متفاوت بود
:در ابتدا بازي آشنا به نظر مي رسيد
يک جور بزن بزن ضد محيط زيستي که بايد در آن حيواناتي را
به محض آنکه سفيدي چشمشان پيدا مي شد مي کشتي
،يا سگ هاي چمنزار بودند يا خوک هاي آبي .مطمئن نيستم کدام
حالا نقطه اختلاف ژاپني ها :در اينجاست
به عوض جانداران، چند کله انسان هست .که هويتشان با برچسب مشخص شده
،بالاتر از همه رئيس دفتر
،جلويش معاون اول و مديران اجرايي
در رديف جلو رؤساي بخش .و مدير کارکنان
مردي که از او فيلم گرفتم داشت اين سلسله مراتب را با چنان انرژي حسادت انگيزي کتک ميزد
،که به من اطمينان داد اين بازي برايش کنايي نبود .بلکه داشت مشخصاً به مافوق هايش فکر مي کرد
بي ترديد به همين علت بود که عروسک نماينده مدير کارکنان
آنقدر زياد و سخت چماق خورده بود که از کار افتاده
و به همين علت هم بايد دوباره .جايش را به يک خوک آبي مي داد
هايائو يامانکو با دستگاهش .بازي ويدئويي اختراع مي کند
براي خوشايند من دو حيوان محبوبم را .در آن گنجاند؛ گربه و جغد
او ادعا مي کند که ساختار الکترونيک، تنها ساختاري است .که مي تواند با احساس، حافظه و تخيل سر و کار پيدا کند
براي مثال آرسن لوپن ميزوگوچي .يا بوراکومين ها که در خيال انگيزي دستکمي ندارند
چطور کسي مي تواند ادعاي نمايش طبقه اي از ژاپن را بکند که وجود ندارد؟
.بله آنها آنجا هستند
در اساکا ديدمشان که روزها پي کار مي گشتند .و شبها روي زمين مي خوابيدند
آنها از قرون وسطي تا کنون محکوم به .کارهاي کثيف و کمرشکن بوده اند
ولي از دوره ميجي تابحال به طور رسمي هيچ نشان متمايزي ندارند؛
و نام واقعيشان «اتا» کلمه اي ممنوع است .که نبايد به زبان آيد
.آنها بي هويت اند
چطور ميتوان به وسيله اي غير از «بي تصويري» نشانشان داد؟
بازي هاي ويدئويي اولين مرحله از برنامه اي هستند .که در آن ماشين ها به ياري بشر مي آيند
تنها برنامه اي که آينده اي را .براي هوش ترسيم مي کند
فعلاً فلسفه جدانشدني زمانه ما .در پک-من يافت مي شود
وقتي که داشتم تمام سکه هاي صد ينيم را .خرجش مي کردم نمي دانستم قرار است دنيا را فتح کند
شايد چون او کاملترين استعاره گرافيکي .از سرنوشت انسان است
او منظري حقيقي را از توازن قدرت .ميان فرد و محيط ترسيم مي کند
و هشيارانه به ما مي گويد که بيشترين تعداد حملات موفق ،گرچه ممکن است افتخارآميز باشد
.هميشه موجب شکست مي شود
خشنود بود از اينکه در مراسم خاکسپاري .انسانها و حيوانات، گلهاي داوودي يکساني را مي بيند
برايم مراسمي را وصف کرد که در باغ وحشي در يونو .به ياد حيواناتي که در آن سال مرده بودند برپا شد
براي دومين سال متوالي با مرگ يک پاندا .سايه شومي بر اين روز عزا افتاده بود
که به نقل از روزنامه ها، ضايعه اي بود بزرگتر از .مرگ نخست وزيري که همان سال مرده بود
.سال قبل مردم به شدت گريستند ...حالا به نظر مي آيد که دارند عادت مي کنند
که هر سال مرگ مانند اژدهايي که در افسانه ها .دختران جوان را مي کشد، پاندايي را هم با خود ببرد
:من اين جمله را شنيده ام
،تيغه اي که مرگ را از زندگي جدا مي کند» .آن اندازه که براي غربي ها ضخيم مي نمايد براي ما نيست
چيزي که من اغلب در چشمان آدمهاي .رو به موت ديده ام حيرت بوده است
چيزي که اکنون در چشم کودکان ژاپني مي خوانم .کنجکاوي است
انگار که آنها براي درک مرگ يک حيوان .سعي داشتند از ميان آن تيغه نگاه کنند
من از کشوري بازگشته ام که در آن مرگ .نه تيغه اي براي گذر کردن، بلکه جاده اي براي دنبال کردن است
نياکان بزرگ مجمع الجزاير بيژاگ برايمان خط سير مردگان را وصف کردند
و اين را که چطور بر طبق قواعدي سخت از اين جزيره به آن جزيره مي روند
تا آنکه به آخرين ساحل برسند
و آنجا منتظر کشتي اي مي شوند .که آنها را به دنياي ديگر خواهد برد
،اگر کسي تصادفاً ملاقاتشان کند .اوجب واجبات است که آنها را به جا نياورد
.بيژاگ بخشي از گينه بيسائوست
در يک فيلم قديمي اميلکار کابرال دستش را .به نشان خداحافظي براي ساحل تکان مي دهد
.حق دارد، ديگر هرگز آن را نخواهد ديد
لويس کابرال پانزده سال بعد همين حرکت را .روي بلمي انجام داد که داشت ما را بر مي گرداند
گينه در آن زمان به يک ملت تبديل شده .و لويس رئيس جمهورش است
همه آنها که جنگ را به ياد مي آورند .او را هم به ياد مي آورند
برادر ناتني اميلکار، که يک رگه اش گينه اي و رگه ديگر کيپ ورده اي بود
و مثل او يکي از بانيان حزب غريب .پي. اي. آي. جي. سي
که با متحد کردن دو کشور در يک جنبش مبارز
.آرزو دارد پيشگام اتحاديه دو دولت شود
،من به داستانهاي جنگجويان چريکي سابق گوش کرده ام کساني که در شرايطي چنان غير انساني جنگيده بودند
که دلشان به حال سربازان پرتغالي سوخته بود .که دچار همين وضع شده بودند
.اين را شنيدم
و خيلي چيزهاي ديگر که باعث ميشد آدم خجالت بکشد از اينکه به همين سادگي
کلمه چريکي را (حتي اگر سهواً) براي .توصيف نوعي از فيلمسازي به کار برده باشد
کلمه اي که در آن زمان با بسياري از مباحثات نظري .و همچنين شکستهاي خونين عملي عجين شده بود
اميلکار کابرال تنها کسي بود ،که يک جنگ چريکي پيروزمندانه را رهبري کرد
.و پيروزيش صرفاً نظامي هم نبود
،او مردمش را مي شناخت ،مدتها مطالعه شان کرده بود
و مي خواست تمام نواحي آزاد شده .جامعه اي متفاوت را دنبال کنند
کشورهاي سوسياليست براي مسلح کردن .جنگجويان اسلحه فرستادند
.سوسيال دموکرات ها ذخاير مردم را انباشتند
اميدوارم چپ افراطي تاريخ را ببخشد اما اگر چريک ها همچون ماهي در آبند
.اين را تا حدي به سوئدي ها مديونند
،اميلکار از ابهامات ترسي نداشت .تله ها را مي شناخت
او نوشت: «انگار که بر لب رود بزرگي ،پر از موج و طوفان بوديم
با مردمي که تلاش مي کردند از آن بگذرند و غرق مي شدند
«.اما راه ديگري نبود، بايد به آن سو مي رفتند
،و حالا صحنه عوض مي شود و به کاساکه مي رويم .هفدهم فوريه 1980
ولي براي درک درست آن .بايد در زمان پيش رفت
ظرف يک سال رئيس جمهور کابرال ،به زندان خواهد افتاد
،و مرد گرياني که الان نشان افتخاري به او داد .يعني سرگرد نينو، قدرت را به دست مي گيرد
حزب از هم مي پاشد و گينه اي ها و کيپ ورده اي ها ،که از هم جدا شده اند
بر سر ميراث اميلکار .با هم خواهند جنگيد
متوجه مي شويم که در پس اين مراسم ترفيع که در چشم حضار اخوت مبارزه را تداوم مي بخشيد
.گودالي از تلخکامي پس از پيروزي نهفته است
،و اشکهاي نينو نه هيجان يک مبارز سابق
بلکه غرور زخم خورده قهرمانيست که احساس مي کند .به قدر کافي بر ديگران تفوق پيدا نکرده است
و پشت هر يک از اين چهره ها .خاطره اي نهفته است
و در جاي آنچه به ما گفته شده بود به خاطره جمعي پيوسته
خاطرات هزاران مرديست که جراحات شخصي خود را .در زخم بزرگ تاريخ به نمايش مي گذارند
در پرتغال که به نوبه خود با موج خروشان بيسائو به پا خاسته بود
ميگل تورگا که همه زندگيش را :بر عليه ديکتاتوري مبارزه کرده بود نوشت
.هر شخصيتي تنها خودش را نمايندگي مي کند»
،به جاي تغيير در محيط اجتماعي «.او در حرکت انقلابي تنها به دنبال ترفيع تصوير خودش است
.موج ها بدين شکل واپس مي نشينند
و آنقدر هم پيشبيني پذيرند که آدم به نوعي از فراموشي آينده اعتقاد پيدا مي کند
که تاريخ از روي شفقت يا محاسبه گري :ميان آنها که برمي گزيند تقسيم مي کند
،اميلکار به دست حزب خودش کشته شد
مناطق آزاد شده زير يوغ ،مستبدان خونريز بي مقدار قرار گرفتند
که به نوبه خود به دست قدرت مرکزي محترم .پيش از کودتا نابود شدند
،تاريخ اين گونه پيشروي مي کند
حافظه اش را طوري پاک مي کند .که انگار نه کسي چيزي ديده و نه شنيده
،لويس به کوبا تبعيد شد ،و نينو را که به نوبه خود در دام توطئه ديگران افتاد
مي توان متقابلاً براي ظاهر شدن .در برابر ميخانه تاريخ فرا خواند
،تاريخ برايش مهم نيست .او هيچ چيز سرش نمي شود
،او تنها يک رفيق دارد
همان که براندو در آخرالزمان از آن ،حرف زد: وحشت
.که يک نام و يک چهره دارد
،من همه اينها را از دنيايي ديگر برايت مي نويسم .دنياي ظواهر
.اين دو دنيا به نوعي با هم در تعاملند
:حافظه براي يکي همان است که تاريخ براي ديگري .يک ناممکن
افسانه ها از نياز به رمزگشايي رمزناگشودني .زاده شدند
،خاطرات بايد به هذيانهايشان اکتفا کنند .به واپس رويشان
لحظه اي که ايستانده شود همچون فريمي از فيلم .که جلوي دريچه پروژکتور گير کند مي سوزد
.جنون محافظت ميکند، به همان گونه که تب
،من به هايائو در «محدوده اش» حسادت مي کنم .او با نشانه هاي حافظه اش بازي مي کند
آنها را گير انداخته و همچون حشراتي که .فراتر از زمان به پرواز در مي آيند تزئينشان مي کند
،و مي تواند از نقطه اي خارج از زمان آنها را نظاره کند .از تنها ابديتي که برايمان باقي مانده
.به دستگاه هايش نگاه مي کنم
دنيايي در نظرم مي آيد که در آن .هر خاطره مي تواند افسانه خود را بسازد
برايم نوشت که تنها يک فيلم قادر به تصوير کردن .خاطره ناممکن بوده است: خاطره جنون آميز
.سرگيجه آلفرد هيچکاک
در مارپيچ عنوان بندي ها، او زمان را مي ديد .که دشتي را هرچه دورتر ميشد بيشتر مي پوشاند
گردبادي که لحظه کنونيش .در حالت بي حرکت، همان چشم است
در سان فرانسيسکو تمام لوکيشن هاي فيلم را .زيارت کرد
،گل فروشي پدستا بالداکي .جايي که جيمز استوارت کيم نواک را زير نظر دارد
.اولي شکارچي و دومي قرباني
يا شايد هم برعکس بود؟
.کاشي ها تغيير نکرده اند
،تپه هاي سان فرانسيسکو را در نورديده بود
،آنجا که جيمز استورات يعني اسکاتي .کيم نواک يعني مادلين را تعقيب مي کند
،به نظر مي رسد بحث ردگيري ،معما و قتل باشد
،اما در حقيقت بحث قدرت و آزاديست ،و افسردگي و شگفتي
که چنان به دقت درون مارپيچ رمزگذاري شده ،که ممکن است متوجهش نشوي
و بلافاصله کشف نکني که اين سرگيجه فضايي .در واقع در حکم سرگيجه زماني است
،تمام ردها را دنبال کرده بود ،حتي تا قبرستان ميشن دولورس
جايي که مادلن براي دعا بر مزار زني .که مدتها پيش مرده است مي آيد
.کسي که نبايد مي شناختش
او به مانند اسکاتي مادلن را ،تا موزه لژيون دونور دنبال کرده بود
تا مقابل پرتره زني که .مادلن نبايد مي شناخت
،و در پرتره هم به مانند موهاي مادلن .مارپيچ زمان
هتل کوچک ويکتوريايي که مادلن در آن .ناپديد شد، خودش هم ناپديد شده است
،جايش را بتن گرفته .در گوشه ايدي و گاي
در مقابل، سرخ چوب قطع شده ،هنوز در جنگل موير هست
مادلن بروي آن فاصله کم بين دو خط از خطوط هم رأسي را :که سن درخت را نشان مي دادند پيدا کرد و گفت
«.من اينجا متولد شدم... و اينجا مردم»
فيلم ديگري را به ياد داشت .که در آن اين عبارت تکرار مي شود
سرخ چوب در ژاردن لپلانت در پاريس بود
،و دست هم نشانه رفته به جايي خارج از درخت .خارج از زمان
،اسب نقاشي شده سن خوان باپتيستا :که چشمانش شبيه چشمان مادلن بود
،هيچکاک هيچ چيز را خلق نکرده بود .همه چيز آنجا بود
او در زير قوس تفرجگاه دويده بود ،همانطور که مادلن به سوي مرگ خود دويده بود
يا آنکه مرگ کس ديگري بود؟
از اين برج قلابي (يعني تنها چيزي که هيچکاک اضافه کرده بود)
او اسکاتي را به عنوان ،عاشق فريب خورده عصر تجسم کرده بود
کسي که برايش ناممکن بود .بدون تحريف حافظه اش با آن زندگي کند
او براي مادلن بدلي را .در يک بعد زماني ديگر اختراع مي کند
محدوده اي که تنها متعلق به اوست
و او در آن مي تواند از داستان رمزناگشودني ،که در گولدن گيت آغاز شده بود رمزگشايي کند
از جايي که مادلن را از درياچه سانفرانسيسکو ،بيرون کشيده بود
از جايي که از مرگ نجاتش داده بود ،تا آنکه بعد دوباره او را به کام مرگ بيفکند
يا شايد عکس آن صادق بود؟
در سانفرانسيسکو به زيارت فيلمي رفتم .که نوزده بار ديده بودمش
در ايسلند سنگ بناي فيلمي خيالي .را گذاشتم
آن تابستان سه کودک را در جاده ديده بودم .و آتشفشاني را که از دريا بيرون مي زد
فضانوردان آمريکايي آمدند تا پيش از رفتن به کره ماه
در اين گوشه از زمين که شبيهش است .تمرين کنند
من بي درنگ آن را به شکل صحنه اي براي يک فيلم علمي تخيلي ديدم؛
.چشم انداز سياره اي ديگر
،يا شايد هم نه، بگذار چشم انداز سياره خودمان باشد ،براي کسي که از جاي ديگري مي آيد
.از جايي بسيار دور
او را در حال قدم زدني آهسته و سنگين بروي .خاکي آتشفشاني تصور کردم که به کف پا مي چسبيد
،به ناگاه سکندري مي خورد .و قدم بعدي يکسال بعد است
او در باريکه راهي نزديک مرز هلند .در کنار حريم امن مرغان دريايي قدم مي زند
.اين براي شروع است
،آنگاه مي پرسد اين تقطيع زماني اين پيوستگي خاطرات علتش چيست؟
،نکته همين جاست .او نمي تواند بفهمد
،او از سياره اي ديگر نيامده است .از آينده ما آمده
:سال چهار هزار و يک
زماني که مغز انسان .به دوره بازدهي کامل رسيده است
همه چيز در حد کمال کار مي کند؛ .همه آنچه که در ما به خواب رفته، از جمله حافظه مان
:نتيجه منطقي .يادآوري کامل، حافظه ي بي حس شده است
بعد از آن همه داستان ،از آدم هايي که حافظه شان را از دست داده اند
اين بار اين داستان کسي است ،که فراموشي را از دست داده
و کسي که به خاطر غرابت طبعش
به جاي غره شدن به اين موضوع و تحقير بشر بابت گذشته و تبعاتش
او را ابتدا با کنجکاوي و .سپس با ترحم نگاه کرد
،در دنيايي که او از آن مي آيد ،برانگيختن يک خيال
،مسحور يک تمثال شدن
به خود لرزيدن از نواي موسيقي، تنها مي توانند .نشانه هايي از يک دوره پيش تاريخي طولاني و دردناک باشد
.او مي خواهد که بفهمد
او اين کسالت هاي زماني را به مانند يک بي عدالتي حس مي کند
،و به مانند چه گوارا در مقابلش واکنش نشان مي دهد .به مانند جوان دهه 60، به خشم مي آيد
.او يک جهان سومي زمان است
اين فکر که در گذشته سياره اش ناملايماتي وجود داشته ،برايش تحمل ناپذير است
به همان گونه که وجود فقر .در زمانه خودشان تحمل ناپذير است
.او طبيعتاً شکست خواهد خورد
ناملايماتي که او کشفشان مي کند برايش همانقدر دسترس ناپذيرند
که تهيدستي يک کشور فقير .براي کودکان کشوري ثروتمند تصورناپذير است
،او تصميم گرفته که از امتيازات خود چشم بپوشد
اما در مورد امتيازاتي که به او حق تصميم گيري داده اند .هيچ کاري از او ساخته نيست
تنها راهکارش دقيقاً همان است :که اين طلب پوچ را در او بيدار مي کند
.يک مجموعه ترانه از موسارگسکي
اين ترانه ها هنوز هم ،در قرن چهلم اجرا مي شوند
،معنايشان از ميان رفته
اما همان جا بود که او براي اولين بار
،حضور چيزي را درک کرد که قبلا نمي فهميدش
که به نوعي به ناملايمات و حافظه ،مربوط مي شد
و او در مقابلش به آهستگي و سنگيني .شروع به قدم زدن کرد
البته من هيچ وقت اين فيلم را .نخواهم ساخت
با اين حال دارم صحنه ها را گردآوري ،و گره ها را طرح ريزي مي کنم
.و حيوانات محبوبم را در آن مي گنجانم
،حتي يک عنوان هم برايش پيدا کرده ام :بي شک عنوان همان ترانه هاي موسارگکي را
.بي آفتاب
پانزده مي 1945 ساعت هفت صبح
هنگ سيصد و هشتادم پياده نظام آمريکا
به تپه اي در اوکيناوا حمله کرد .که اسمش را «کير تپه» گذاشته بودند
گمانم خود آمريکايي ها هم باور داشتند که دارند خاک ژاپن را فتح مي کنند
.و اينکه هيچ چيز از تمدن ريوکيو نمي دانند
من هم نمي دانستم، غير از آنکه چهره زنان فروشنده ايتومان
برايم بيشتر گوگن را تداعي مي کرد .تا اوتامورا
به درازاي قرن ها بردگي رؤيايي .زمان در اين مجمع الجزاير پيش نرفته بود
.آنگاه مجالي فراهم شد
آيا اين خصيصه جزاير است که زنانش را به نگهباني از خاطراتشان وا مي دارد؟
،آموختم که همچون سرزمين بيژاگ .دانش جادويي از طريق زنان منتقل مي شود
هر محله اي راهبه خود - نورو - را دارد .که همه مراسم ها را غير از خاکسپاري ها برگزار مي کند
ژاپني ها از سانتيمتر به سانتيمتر .موقعيت خود دفاع کردند
در پايان روز، دو جوخه نصفه نيمه که از بازماندگان .شرکت ال تشکيل شده بود تنها به نيمه راه تپه رسيدند
تپه اي شبيه همان که من رويش گروهي از روستاييان را .که به مراسم تطهير مي رفتند دنبال کردم
،نورو با خدايان دريا، باران .زمين و آتش ارتباط مي گيرد
همگان در مقابل الهه خواهر سر فرود مي آورند
که بازتابي است در غايت شفافيت .از رابطه اي ممتاز ميان برادر و خواهر
اين خواهر حتي پس از مرگش .برتري روحاني خود را حفظ مي کند
.آمريکايي ها طلوع آفتاب عقب نشيني کردند
جنگ يک ماه ادامه يافت تا آنکه جزيره تسليم شد .و به دنياي مدرن فرو افتاد
،بيست و هفت سال تحت اشغال آمريکايي ها
:و باز تأسيس يک حاکميت ژاپني بحث انگيز
،سه کيلومتر دورتر از باشگاه هاي بولينگ و پمپ بنزين ها .نورو به مکالمه اش با خدايان ادامه مي دهد
.او که برود مکالمه هم تمام مي شود
برادران ديگر نخواهند فهميد که خواهر مرده شان .مراقبشان است
حين فيلمبرداري از اين مراسم .مي دانستم که ناظر سرانجام چيزي هستم
فرهنگ هاي جادويي که از ميان مي روند .براي جانشينشان ردهايي بر جاي مي گذارند
اين يکي هيچ ردي بر جا .نخواهد گذاشت
.وقفه ي تاريخي بيش از حد خشن بوده
،من آن وقفه را در قله تپه لمس کردم همانطور که بر لب آبراهه اي لمس کرده بودم
که دويست دختر در 1945 آنجا به وسيله ي نارنجک خودکشي کرده بودند
.تا زنده به دست آمريکايي ها نيفتند
.مردم در مقابل آبراه از خود عکس مي گيرند
در کنار آن، فندک هاي سوغاتي .به شکل نارنجک به فروش مي رسد
در دستگاه هايائو جنگ شبيه نامه هايي در حال سوختن است .که در قابي از آتش پاره پاره شده اند
،اسم رمز پرل هاربر تورا تورا تورا بود
اسم همان گربه اي که .آن زوج در گوتوکوچي برايش دعا مي کردند
بنابراين همه اينها با سه بار به زبان آمدن .نام يک گربه آغاز خواهد شد
کاميکازه ها از اکيناوا بروي کشتي هاي آمريکايي .شيرجه رفتند، آنها به اسطوره تبديل مي شوند
آنها مصالح بهتري براي اين کار بودند تا آن يگان هاي ويژه اي که
زندانيانشان را در معرض يخبندان سوزان منچوريا
و سپس آب جوش قرار دادند تا ببينند .گوشت چقدر سريع از استخوان جدا مي شود
آدم با خواندن آخرين نامه هايشان متوجه مي شود ،که کاميکازه ها نه همگي داوطلب
.و نه همگي سامورايي هاي دوآتشه بوده اند
ريوجي اوبارا پيش از نوشيدن :آخرين فنجان ساکيش نوشت
من هميشه بر اين نظر بوده ام که ژاپن» ،براي ماندگار شدن بايد آزاد زندگي کند
اين حرف امروز تحت لواي يک رژيم توتاليتر .ابلهانه به نظر مي رسد
،ما خلبانان کاميکازه ماشين هستيم ،هيچ حرفي براي گفتن نداريم
جز آنکه به هموطنانمان التماس کنيم .که از ژاپن کشور بزرگ رؤياهايمان را بسازند
من در هواپيما يک ماشين هستم، يک تکه فلز مغناطيسي .که خودش را به ناو هواپيمابر مي چسباند
اما لحظه اي که به زمين برسم، انساني هستم .با احساسات و هيجانات خودش
.لطفاً اين افکار مغشوش را بر من عفو کن
،تصوير مأيوسانه اي را برايت ترسيم مي کنم .اما در اعماق قلبم شادم
«.مرا ببخش که صادقانه حرف زدم
،هر بار که از آفريقا بر مي گشت ،سر راه در جزيره سال توقف مي کرد
که در واقع يک صخره نمکي .در ميان درياي آتلانتيک بود
در منتهي عليه جزيره، آن سوي ده سانتا ماريا ،و قبرستانش که مقبره هايي نقاشي شده داشت
کافيست مستقيم به پيش روي تا .به صحرا برسي
:برايم نوشت .من آن تصورات را درک کردم
،صحرا به همان گونه يکباره فرا مي رسد که شب .هرچه صحرا نيست ديگر وجود خارجي ندارد
تو نمي خواهي تصاويري را .که پديدار مي شوند باور کني
برايت نوشتم که در ايل دوفرانس شترمرغ استراليايي وجود دارد؟
"اين اسم "جزيره فرانسه .در جزيره سال طنين عجيبي دارد
حافظه من دو برج را :بر هم منطبق مي کند
آن را که در قصر ويران مونتيپيلوي است ،که زماني اردوگاه ژاندارک بود
با آن برج فانوس دريايي که در منتهي عليه جنوبي ،جزيره سال بود
احتمالاً آخرين فانوس دريايي .که با نفت کار مي کرد
در «ساحل» يک فانوس دريايي به يک کلاژ مي ماند .تا آنکه اقيانوس را در کرانه ماسه و نمک ببيني
خدمه هواپيماهاي قاره پيما .به «سال» رو مي گردانند
حضورشان ردي از تفرجگاه هاي ساحلي را به اين سرحد پوچي مي آورد
.که الباقي در مقابلش حتي وهمناک تر مي شود
آنها به سگ هاي ولگردي که .در ساحل زندگي مي کنند غذا مي دهند
،امشب سگهايم را بسيار عصبي يافتم
کنار دريا طوري بازي مي کردند .که قبلاً هرگز نديده بودم
بعدها با گوش کردن به راديو هنگ کنگ :علتش را فهميدم
امروز اولين روز از سال جديد قمري بود؛
و پس از شصت سال براي اولين بار .برج هاي فلکي سگ و آب به هم رسيدند
،بيرون از آنجا، هفده هزار مايل دورتر سايه اي منفرد در ميان سايه هاي متحرک درازي
،که آفتاب ژانويه بر زمين توکيو مي اندازد .بي حرکت مي ماند
.سايه آسوکسا، راهب بودايي
چرا که در ژاپن هم سال سگ .دارد آغاز مي شود
معابد مملو از بازديدکنندگاني شده که آمده اند ،تا به سبک ژاپني سکه بيندازند و دعا بخوانند
،دعايي که بدون وقفه انداختن در زندگي .در دل آن جاي مي گيرد
،آن سوي دنيا انديشناک در جزيره سال خود ،در معيت سگ هاي خرامانم
،آن ماه ژانويه در توکيو را به ياد مي آورم
يا شايد تصاويري را که در آن ژانويه .در توکيو گرفتم به ياد مي آورم
.آنها جاي حافظه مرا گرفته اند
.به واقع هم حافظه ام هستند
،نمي دانم آدم هايي که فيلم و عکس نمي گيرند .و صدا هم ضبط نمي کنند چطور چيزها را به ياد مي آورند
بشر چگونه موفق شده به ياد بياورد؟
.مي دانم: انجيل را نوشته است
انجيل جديد يک ضبط مغناطيسي بي انتها از زماني خواهد بود
که مجبور است مدام خود را بازخواني کند
.تنها براي آنکه بداند وجود داشته است
در انتظار براي سال چهار هزار و يک ،و يادآوري کامل آن
اين آن چيزيست که غيبگوياني که آنها را ،از جعبه هاي شش ضلعيشان بيرون کشيده ايم
ممکن است در سال جديد :تقديممان کنند
اندکي تسلط بيشتر بر حافظه اي که .مانند ژاندارک از اين اردوگاه به ديگري مي گريزد
اينکه اعلان خبري با موج کوتاه از راديو هنگ کنگ ،که در کيپ ورده شنيده شده به توکيو منعکس شود
و اينکه خاطره يک رنگ مشخص در خيابان ،بر کشوري ديگر
فاصله اي ديگر و موسيقي ديگري .تا ابد بازتابد
در انتهاي جاده خاطرات
نمادهاي تصويري جزيره فرانسه در فروغ سال نو .کمتر از رسم الخط کنجي توکيو معماگونه نيستند
،الان زمستان هندي هاست
انگار هوا اولين عنصري پالايش شده اي بوده که از مراسم هاي بيشماري بيرون آمده
که ژاپني ها به وسيله شان سالي را از تن مي زدايند .تا به سالي ديگر وارد شوند
يک ماه کامل برايشان به خوبي کفايت مي کند .تا تمام تکاليفي را که نزاکت مديون زمان است به جا آورند
بي ترديد جالب ترينشان تصاحب پرنده اوزو در معبد تنجين است
که بنا به روايتي تمام دروغهاي سال جديدت را مي خورد .و بنا به روايتي ديگر آنها را به راست تبديل مي کند
،اما آنچه در ژانويه رنگ خيابان ها را مي سازد و آن را به يکباره دگرگون مي کند
.ظاهر شدن کيمونو هاست
،در خيابانها، فروشگاه ها و در دفاتر ،حتي در بازار بورس در روز افتتاحش
دخترها کيمونوهاي زمستاني .يقه خزدارشان را مي پوشند
الباقي ژاپني ها در آن لحظه از سال ،ممکن است تلويزيون صفحه تخت اختراع کنند
با اره برقي خودکشي کنند، يا دو سوم بازار جهاني را .با مواد نيمه رسانايشان در اختيار بگيرند
خوش به حالشان؛ .تو تا چشم کار مي کند دختر مي بيني
:پانزدهم ژانويه روز مکلف شدن است
.جشني واجب در زندگي يک زن جوان ژاپني
فرمانداري هاي شهري ساکهاي کوچکي توزيع مي کنند :که پر از هديه، دفترچه يادداشت و توصيه است
،چطور شهروند خوب، مادر خوب .و زن خوبي باشند
در آن روز هر دختر بيست ساله اي ،از هر جاي ژاپن که باشد
.مي تواند به صورت رايگان با خانواده اش تماس بگيرد
:پرچم، خانه و کشور .اين اتاق انتظار بزرگسالي است
دنياي تاکونوکو و خوانندگان راک .همچون موشکي دور مي شود
بلندگوها تشريح مي کنند .که جامعه چه انتظاري از آنها دارد
فراموش کردن آن راز چقدر طول مي کشد؟
،و وقتي همه جشن ها تمام شوند ،فقط اين مي ماند که همه تزئينات
،همه لوازم جشن جمع شوند .و با سوزاندنشان جشن ديگري برپا شود
اين داندو ياکي است، يک دعاي شنيتو ،براي پسمانده هايي که حق جاودان شدن دارند
.به مانند عروسک هاي اوئنو
،آخرين مرحله از ناگواري چيزها .پيش از آنکه ناپديد شوند
،داروما، آن شبح يک چشم .بر فراز آتش حکمراني مي کند
،ترک گفتن بايد يک جشن باشد .دريدن هم بايد يک جشن باشد
و وداع با تمام چيزهايي که فرد گم، خراب، يا مستعمل کرده .بايد طي مراسمي گرامي داشته شود
ژاپن مي توانست آرزوي آن نويسنده فرانسوي را برآورد .که مي خواست طلاق به يک مراسم مذهبي تبديل شود
تنها بخش مبهم اين مراسم حلقه کودکاني بود .که چوبهاي درازشان را به زمين مي کوفتند
،من فقط يک توضيح برايش داشتم ،يک توضيح تنها
هرچند ممکن است براي من ،به شکل يک خدمتگذاري دوستانه کوچک جلوه کند
.براي فراري دادن موش هاي کور بود
و در اينجا بود که سه کودک ايسلندي من .آمدند و خودشان را جا کردند
،دوباره کل نما را برداشتم .و آن پايان را که کمي هم تار بود اضافه کردم
قاب در مقابل نيروي بادي که .روي صخره زمينگيرمان کرده بود مي لرزيد
،نمايي که کلش را براي مرتب شدن بريده بودم بهتر از بقيه چيزي را که در آن لحظه ديدم نشان مي داد؛
نشان مي داد که چرا دوربين را تا آخر زوم کرده .و روي دستم پيش برده بودم
.شهر هيمي زير ما دامن گسترده
و وقتي که پنج سال بعد دوست من هارون تازيف فيلمي را که از همانجا گرفته بود برايم فرستاد
فقط يک اسم برايش کم داشتم تا بياموزم .که طبيعت هم مراسم داندوياکي خود را اجرا مي کند
.آتشفشان جزيره بيدار شده بود
من به آن تصاوير نگاه کردم، و طوري بود .که انگار خاکستر کل سال 65 را پوشانده
،بنابراين کافيست صبر کنيم .آن وقت خود سياره مسأله زمان را حل مي کند
.دوباره پنجره سابقم را نگاه کردم
تراس ها و سقف هاي آشنا را ديدم ،که سر برون مي کشيدند
همان ها که در پياده روي هاي هر روزه ام ،به شهر نشان مي کردم
تا به پرتگاهي که کودکان را در آن .ملاقات کرده بودم برسم
آن گربه جوراب سفيدي هم که هارون آنقدري ملاحظه داشت .که فيلمش را برايم بگيرد، طبيعتاً جاي خود را پيدا کرد
و فکر کردم از ميان تمام راز و نيازهاي با زمان ،که زينت اين سفر شده بودند
لطيف ترينشان همان بود که از دهان زن گوتوکوجي شنيدم
:که خيلي ساده به گربه اش تورا مي گفت
«.گربه، هر جا که هستي، آرامش به همراهت»
و بعد سفر هم به نوبه خود ،به «محدوده» وارد شد
و هايائو تصاويرم را نشانم داد ،که خزه زمان از قبل پوشانده بودشان
رها شده از آن دروغ که حياتي را تداوم بخشيده بود .که مارپيچ بلعيده بودش
،بهار که آمد
وقتي که تمام کلاغ ها فرا رسيدنش را ،با نيم پرده بالا بردن تن صداي خود اعلام کردند
من قطار سبز خط يامانوته را سوار و در .ايستگاه توکيو، نزديک دفتر پستي مرکزي پياده شدم
با وجود خالي بودن خيابان ،به سبک ژاپني ها پشت چراغ قرمز منتظر شدم
تا فضايي را براي ارواح ماشين هاي قراضه .باقي گذارم
،با آنکه منتظر هيچ نامه اي نبودم ،پشت پنجره تحويل عمومي توقف کردم
چون آدم بايد از روح نامه هاي پاره شده تجليل کند
پشت باجه پست هوايي هم ايستادم .تا بر ارواح نامه هاي ارسال نشده درود فرستم
تکبر تحمل ناپذير غرب را ارزيابي کردم
که هرگز دست از برتري دادن وجود به ناموجود
.و آنچه گفته شده به ناگفته ها برنداشته است
در کنار غرفه هاي کوچک لباس فروشان .قدم زدم
از دور صداي آقاي آکائو را شنيدم که .در بلندگوها طنين مي انداخت... نيم پرده بالاتر
بعد به زيرزميني رفتم که دوستم، آن ديوانه، آنجا .خودش را با ديوارنوشته هاي الکترونيکش سرگرم مي کرد
،سرانجام زبانش بر من اثر کرد
چون با آن بخش از ما حرف مي زند که ما را .به کشيدن نيمرخ هايي بر ديوار زندان وا مي دارد
،تکه گچي براي ترسيم خطوط چيزي که نيست .يا که ديگر نيست، يا که هنوز به وجود نيامده
رسم الخطي که هر يک از ما براي تهيه فهرستي از ،چيزهايي که "قلب را به تپش وا مي دارند" به کار مي برد
،براي عرضه کردن .براي محو کردن
،در آن لحظه همه کس شعر خواهد سرود .و در "محدوده" شترمرغ استراليايي خواهد بود
.او از ژاپن برايم مي نويسد .از آفريقا مي نويسد
مي نويسد که اکنون مي تواند حالت چهره آن زن فروشنده پرايي را به ياد آورد
که تنها به اندازه يک فريم فيلم .طول کشيده بود
آيا آخرين نامه اي وجود خواهد داشت؟